«Toll of Job Loss» ή αλλιώς «Το τίμημα της απώλειας εργασίας»

«Πάλι χωρίς δουλειά… Πώς θα τα καταφέρω;»

«Τελειώνει η σύμβασή μου… Αυτό που με κουράζει περισσότερο είναι που θα ξαναμπώ πάλι σε αυτή την αβεβαιότητα….»

«Είμαι χρόνια χωρίς δουλειά… Δεν πιστεύω πως θα μπορέσω να βρω δουλειά ποτέ…»

«Γιατί δεν μου λένε ξεκάθαρα… θέλουμε πιο νέους….»

«Έχω πτυχία, έχω εμπειρία…. Αλλά τι να το κάνεις…»

«Δεν δουλεύω χρόνια… τελικά ξέρεις … βαρέθηκα..»

Μερικές από τις φράσεις που ακούω δυστυχώς συχνά… Δεν είναι  απλά παράπονα, δεν απλά η ανάγκη των ανθρώπων να πουν αυτό που σκέφτονται ή που αισθάνονται. Είναι μια δύσκολη πραγματικότητα.

Όποιος έχει βιώσει την ακούσια ανεργία γνωρίζει το τίμημα που συνεπάγεται. Είναι οικονομικά και ψυχικά εξαντλητικό, κάτι που χειροτερεύει όσο περισσότερος χρόνος χρειάζεται για να βρεθεί μια νέα δουλειά.3

Η αίσθηση απόρριψης είναι εμφανής σε αυτές τις δηλώσεις,  καθώς το άτομο διακατέχεται από την  Πεποίθηση ότι η κοινωνία και οι εταιρείες τους θεωρούν «ξεπερασμένους». Και βέβαια μέσα σε όλο αυτό ξεδιπλώνονται όλες οι  Κοινωνικές Επιπτώσεις, ως κάτι που έπεται. Η Κοινωνική απομόνωση είναι το επακόλουθο, καθώς το άτομο απομακρύνεται/αποσύρεται από φίλους και εξόδους λόγω ντροπής ή οικονομικής στενότητας. Από την άλλη,  η Οικογενειακή πίεση παίζει τον δικό της ρόλο στην ψυχολογία του ατόμου, με  εντάσεις μέσα στο σπίτι και την αίσθηση της αναξιότητας , ότι δηλαδή «απογοητεύει» την οικογένεια. Το άτομο νοιώθει αβοήθητο μέσα σε όλο αυτό.

Η ανεργία δημιουργεί πολλές ψυχολογικές δυσκολίες. Κάνει τους ανθρώπους να χάνουν την αίσθηση του σκοπού τους. Για ορισμένους δε, μπορεί να γίνει πρόδρομος της κατάθλιψης.

Συναισθηματικές Επιπτώσεις

• Κατάθλιψη και θλίψη: Βαθιά απογοήτευση και απώλεια χαράς για τη ζωή.
• Άγχος και πανικός: Διαρκής αγωνία για την οικονομική επιβίωση και την δυνατότητα κάλυψης των εξόδων. 
• Απώλεια αυτοπεποίθησης: Το άτομο αισθάνεται άχρηστο ή ανίκανο.
• Ντροπή και ενοχή: Το κοινωνικό στίγμα  που συχνά συνοδεύει την απώλεια δουλειάς, επιβαρύνει την όλη δυσφορική ψυχική κατάσταση.

Άραγε σε ποια ηλικία οι ψυχολογικές επιπτώσεις της ανεργίας είναι  πιο καταστροφικές; Οι ψυχικές διαταραχές, ιδίως η κατάθλιψη και το άγχος, συγκαταλέγονται στις κύριες αιτίες επιβάρυνσης που σχετίζεται με την υγεία στις ανεπτυγμένες χώρες. Αυτή η πραγματικότητα  θέτει προκλήσεις για τις αγορές εργασίας, καθώς τα ζητήματα ψυχικής υγείας τέμνονται με δημογραφικές και οικονομικές μεταβολές. Με τη γήρανση του πληθυσμού και τη μείωση των ποσοστών γεννήσεων, οι περισσότερες χώρες επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο στη μεγιστοποίηση της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού για τη διατήρηση της οικονομικής παραγωγικότητας και την υποστήριξη των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας.

Η απασχόληση παίζει κεντρικό ρόλο στις περισσότερες σύγχρονες κοινωνίες, χρησιμεύοντας όχι μόνο ως πηγή εισοδήματος αλλά και ως βασικός παράγοντας που συμβάλλει στην ψυχική υγεία μέσω ψυχοκοινωνικών οφελών, όπως η χρονική δομή, η κοινωνική επαφή, ο σκοπός και η κοινωνική θέση.

Συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η απασχόληση σχετίζεται με καλύτερα αποτελέσματα στην ψυχική υγεία, ενώ η επισφαλής εργασία και η ανεργία συνδέονται με αυξημένη ψυχολογική δυσφορία.

Οι αρνητικές επιπτώσεις της ανεργίας πηγάζουν από οικονομική πίεση, κοινωνική απομόνωση και απώλεια αυτοπεποίθησης.

Υπάρχει «παράδοξο» στην συγκεκριμένη κατάσταση;

Και όμως, η απασχόληση δεν αποτελεί  πάντα την καλύτερη και αυτονόητη λύση :

Γιατί ενώ μπορεί να προωθήσει την ευημερία μέσω της οικονομικής ασφάλειας και της κοινωνικής ένταξης, μπορεί επίσης να εκθέσει τα άτομα σε στρεσογόνους παράγοντες όπως υψηλές απαιτήσεις, κακές συνθήκες εργασίας και επαγγελματικοί κίνδυνοι.

Αυτές οι διπλές επιπτώσεις εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το βαθμό στον οποίο η επαναπασχόληση μπορεί να μετριάσει τους κινδύνους ψυχικής υγείας που προκαλούνται από την ανεργία.

Η πιο πρόσφατη ανασκόπηση των επιπτώσεων στην υγεία από τις μεταβάσεις στην απασχόληση διεξήχθη από τους van der Noordt, et al, το 2014, καλύπτοντας μελέτες που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 1990 και 2012. Η μετα-ανάλυση 11 μελετών διαπίστωσε ότι η επαναπασχόληση συσχετίστηκε με μειωμένα συμπτώματα κατάθλιψης και ψυχολογικής δυσφορίας .

 Ωστόσο, οι συγγραφείς σημείωσαν πως στην έρευνα υπάρχει ένας ιδιαίτερος και σημαντικός στην διαμόρφωση των αποτελεσμάτων παράγοντας: αυτός  της πιθανής μεροληψίας,  λόγω του «φαινομένου του υγιούς εργαζομένου». Αυτό το ζήτημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά τη μελέτη των επιπτώσεων της ανεργίας και της επαναπασχόλησης,  καθώς  τα άτομα με καλή υγεία είναι πιο πιθανό να βρουν εργασία και να παραμείνουν εργαζόμενα με την πάροδο του χρόνου, ενώ εκείνα με χειρότερη υγεία είναι πιο πιθανό να εγκαταλείψουν το εργατικό δυναμικό.

Αυτά τα φαινόμενα επιλογής, μπορούν να οδηγήσουν σε υπερεκτίμηση των οφελών για την υγεία από την απασχόληση.

Αρκετές συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν εξετάσει τη σχέση μεταξύ απασχόλησης και ψυχικής υγείας, και ιδιαίτερα των επιπτώσεων  της ανεργίας. 

Η συστηματική ανασκόπηση και η μετα-ανάλυσή, εξέτασαν δύο διακριτές αλλά σχετικές πτυχές της απασχόλησης και της ψυχικής υγείας:

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ανεργία, σε σύγκριση με την κανονική απασχόληση , αυξάνει τον κίνδυνο προβλημάτων ψυχικής υγείας και ότι η μετάβαση από την ανεργία στην επαναπασχόληση  μπορεί να μειώσει αυτόν τον κίνδυνο. 

Η ενίσχυση της βάσης στοιχείων αυτών, βέβαια απαιτεί διαχρονικές και επαναλαμβανόμενες μελέτες,  με πολλαπλές παρακολουθήσεις και λεπτομερή, αντικειμενικά δεδομένα,  σχετικά με τις μεταβάσεις στην απασχόληση και την ψυχική υγεία. Μια τέτοια έρευνα είναι ζωτικής σημασίας για τη διευκρίνιση των αιτιωδών παραγόντων και των διαφόρων πτυχών  της ψυχικής υγείας,  πριν και μετά την επαναπασχόληση,  σε διαφορετικούς τύπους εργασίας, αλλά και πλαίσια πολιτικής.

Η άλλη πλευρά της εργασίας

Όταν μιλάμε για εργασία, μιλάμε μόνο για μια υποχρεωτικότητα; Μια κάλυψη οικονομικών αναγκών; Τον τρόπο απόκτησης των υλικών «θέλω»; Μήπως  ένα Δικαίωμα;

Ναι! Σίγουρα ισχύουν όλα αυτά. Και όσον αφορά το τελευταίο… το «δικαίωμα», είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο (Άρθρο 22 του Ελληνικού Συντάγματος)

Ας δούμε τις Βασικές Διατάξεις του  άρθρου 22:

• Κατοχύρωση & Προστασία: Η εργασία αποτελεί δικαίωμα και προστατεύεται από το Κράτος.
• Υποχρέωση Πολιτείας: Το Κράτος μεριμνά για τη δημιουργία συνθηκών απασχόλησης όλων των πολιτών.
• Ηθική και Υλική Αμοιβή: Εξασφαλίζεται η ηθική και υλική προστασία των εργαζομένων.
• Ίση Αμοιβή: Όλοι οι εργαζόμενοι, ανεξαρτήτως φύλου ή άλλης διάκρισης, έχουν δικαίωμα ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας. [Βουλή των Ελλήνων,  MEPOΣ ΔEYTEPO - Aτομικά και κοινωνικά δικαιώματα ,'Αρθρο 22: (Προστασία της εργασίας)]

Ας μην μείνουμε όμως στο νομικό πλαίσιο των ατομικών δικαιωμάτων για την εργασία.

Ας δούμε κάτι πιο βαθιά, πιο ουσιαστικά, πιο ανθρώπινα, κάτι που βεβαίως έλαβε υπόψη του ο νομοθέτης….

Ας ξεκινήσουμε από την ρίζα του θέματος, εν προκειμένω , την δική μας ρίζα… αυτήν της φιλοσοφίας και της επιστήμης.

Στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, υπήρχε και μια άλλη οπτική. Μια οπτική πρόδρομος για την σύνδεση της εργασίας με την ψυχική και σωματική υγεία και κατάσταση του ανθρώπου, αλλά και την σύνδεση με την Αρετή.

Ο Ησίοδος: Στο έργο του «Έργα και Ημέραι», τονίζει ότι η εργασία είναι η μόνη τίμια οδός για την επιβίωση και την ευδαιμονία.

Ο Ξενοφών: Υποστήριζε ότι η εργασία προστατεύει από την κακία και την αδράνεια

 «το μεν εργάζεσθαι αγαθόν, το δε αργείν κακόν».

Όσο για τους Κυνικούς & Στωικούς; Θεωρούσαν την αυτάρκεια και τη σκληρή δουλειά μέσο για την κατάκτηση της αρετής και της ελευθερίας.

Βλέπουμε λοιπόν πως η εργασία είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλά εργασία.

Συμπερασματικά

Με την εργασία ο άνθρωπος είναι ενεργητικός. Είναι παραγωγικός. Είναι δραστήριος. Είναι σε ετοιμότητα. Κρατά την σκέψη του σε εγρήγορση. Προσφέρει (ειδικά αυτό το τελευταίο λίγοι  το αντιλαμβάνονται, λίγοι  εκτιμούν… την «αξία της προσφοράς»…).

Η εργασία αποτελεί θεμέλιο της ανθρώπινης ζωής,  καθώς προσφέρει οφέλη που ξεπερνούν την επιβίωση. Πρόκειται για ωφέλεια σε όλα τα επίπεδα.

Ψυχολογική & Πνευματική Ωφέλεια

• Αυτοεκτίμηση: Καλλιεργεί το αίσθημα της χρησιμότητας.
• Σκοπός: Δίνει νόημα στην καθημερινότητα.
• Πνεύμα: Οξύνει τη σκέψη και τη δημιουργικότητα.

Κοινωνική Ωφέλεια

• Ένταξη: Συνδέει το άτομο με το κοινωνικό σύνολο.
• Συνεργασία: Διδάσκει την ομαδικότητα και τον σεβασμό.
• Προσφορά: Συμβάλλει στην πρόοδο της κοινωνίας.

Υλική & Πρακτική Ωφέλεια

• Αυτονομία: Εξασφαλίζει οικονομική ανεξαρτησία.
• Ασφάλεια: Καλύπτει βιοτικές ανάγκες (στέγαση, τροφή).
• Εξέλιξη: Ανοίγει δρόμους για προσωπική ανάπτυξη.

Σωματική Ωφέλεια

• Δράση: Κρατά το σώμα και το μυαλό σε εγρήγορση.
• Πειθαρχία: Επιβάλλει ένα υγιές καθημερινό πρόγραμμα.

Το παράδοξο του να έχεις δουλειά 

Η εργασία επιδρά καθοριστικά στην ψυχική υγεία, λειτουργώντας είτε ως ασπίδα προστασίας, είτε ως πηγή στρες.

Και ενώ οι Θετικές Επιδράσεις  αφορούν τελικά την Προστασία και την Ενδυνάμωση  του ατόμου στην Αναπτυξιακή του πορεία, καθώς του δίνουν:

• Δομή: Η εργασία του προσφέρει ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα
• Σύνδεση: Μειώνει το αίσθημα της απομόνωσης αφού νοιώθει κανείς ότι κάπου ανήκει, επικοινωνεί, συνδιαλέγεται, έχει κοινωνικό κύκλο 
• Ταυτότητα: Ναι! Η εργασία, το επάγγελμα,  δίνουν στον άνθρωπο μια ταυτότητα, κάτι που ενισχύει την αυτοεικόνα του ατόμου.
• Επίτευξη: Το άτομο θέτει κάποιους στόχους. Η ολοκλήρωση στόχων γεννά ικανοποίηση. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό για τον άνθρωπο.

Από την άλλη υπάρχουν και τα αρνητικά. Εδώ θα βιαστούν κάποιοι να πουν «δεν έχεις ελεύθερο χρόνο», άλλοι «κουράζεσαι». Ναι ισχύουν όλα αυτά, αλλά με κάπως βαθύτερες επιπτώσεις, πάντα ανάλογα με τις εργασιακές συνθήκες που βιώνει κάποιος.

Οι Αρνητικές Επιδράσεις οι Κίνδυνοι δηλαδή, αφορούν:

• Το λεγόμενο και τελευταία πολυσυζητημένο  Burnout: Η υπερεργασία οδηγεί σε συναισθηματική εξάντληση.
• Το γνωστό σε όλους Άγχος: Οι πιεστικές προθεσμίες προκαλούν χρόνιο στρες.
• Την Τοξικότητα: Οι κακές εργασιακές σχέσεις φθείρουν την ψυχολογία.
• Και την Αβεβαιότητα, όταν η δουλειά δεν δημιουργεί την αίσθηση της ασφάλειας. Η εργασιακή ανασφάλεια προκαλεί έντονο φόβο, ο οποίος οδηγεί σε στρες, με όλα τα επακόλουθα στην ψυχική και σωματική υγεία αλλά και στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Όλα αυτά όμως αφορούν όλους, όλες τις ηλικιακές ομάδες. Τα πράγματα είναι ιδιαίτερα δύσκολα και σημαντικά, όταν η απώλεια εργασίας υπάρξει σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Άνθρωποι που αποτελούν έναν ιδιαίτερο πληθυσμό,  ενδεχομένως  να μην έχουν μπει ακόμα στην Τρίτη ηλικία που εξ ορισμού αποτελεί ειδικό πληθυσμό, πάντως τα πράγματα είναι ιδιαίτερα δύσκολα …. 

Άνθρωποι που ενδεχομένως έχουν εξειδικεύσεις, πτυχία..

Άνθρωποι που σίγουρα έχουν εμπειρία…

Έχουν όμως και υποχρεώσεις , σε μια φάση της ζωής τους που όλα, και από βιολογικής πλευράς, είναι πια διαφορετικά.

Η ηλικία των 50 ετών είναι η χειρότερη περίοδος για να είσαι άνεργος «Οι άνεργοι συχνά στιγματίζονται ως μη χρήσιμοι, κάτι που πιθανότατα έχει αρνητικές επιπτώσεις στην αυτοεκτίμηση και την προσωπική τους ευημερία », δηλώνουν ο Jonas Vobemer (λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Bramberg) και οι συνεργάτες του σε άρθρο του 2016 στο Social Indicators Research . «Εκτός από τις οικονομικές της συνέπειες, η απώλεια εργασίας θεωρείται επίσης ότι στερεί από τα άτομα ψυχοκοινωνικά οφέλη... Οι θέσεις εργασίας όχι μόνο προσφέρουν οικονομικές ανταμοιβές, αλλά και έναν σημαντικό κοινωνικό ρόλο που καθορίζει την κοινωνική θέση και την ταυτότητα των ατόμων». Η σχέση μεταξύ της ικανοποίησης από τη ζωή και της εργασιακής κατάστασης είναι αναμφισβήτητη. Η ανεργία σε ηλικία 50+ προκαλεί σοβαρό ψυχικό πλήγμα, με πολλές ψυχολογικές δυσκολίες , με κυριότερες την κατάθλιψη, το έντονο άγχος, την απώλεια ταυτότητας και την αίσθηση κοινωνικής απόρριψης. Σε αυτή την ηλικία, η επανένταξη στην αγορά εργασίας είναι εξαιρετικά δύσκολη, εντείνοντας την ανασφάλεια για το μέλλον και τη συναισθηματική εξάντληση.

«…Τα προσόντα σας είναι παραπάνω από τα απαιτούμενα για την θέση….» - ηλικιακός ρατσισμός (Ageism) – η  "ψυχολογική ουλή"  Η APA τονίζει ότι ο ηλικιακός ρατσισμός παραμένει μια από τις πιο αποδεκτές κοινωνικές προκαταλήψεις. Οι άνεργοι άνω των 50 αντιμετωπίζουν την απόρριψη λόγω ηλικίας, γεγονός που παρατείνει τη διάρκεια της ανεργίας (άνω των 6 μηνών), οδηγώντας σε αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν "ψυχολογική ουλή" (psychological scarring).  Υπαρξιακές Επιπτώσεις «ποιος είμαι» - όταν «χάνεται η ταυτότητά μου» Η δουλειά θεωρούνταν βασικό κομμάτι της ταυτότητας  του ατόμου. Αβεβαιότητα για το μέλλον – σύνταξη και ποιότητα ζωής Φόβος για τα χρόνια της γήρανσης χωρίς επαρκή χρήματα. Ματαιότητα  Δυσκολία να βρεθεί νέος σκοπός ή νόημα στην καθημερινότητα.

Μερικές χρήσιμες ίσως συμβουλές Διαχωρίστε την αξία σας  από την εργασία σας: Υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι η εργασία είναι μια δραστηριότητα και όχι η προσωπική σας αξία. Η εύρεση εργασίας δεν εξαρτάται απόλυτα από εσάς.  Εστιάστε λοιπόν  σε όσα ελέγχετε: Μην αναλώνεστε στην κατάσταση της αγοράς εργασίας. Εστιάστε στις δικές σας καθημερινές επιλογές , πράξεις , ενδιαφέροντα. Το  περπάτημα στη φύση ή ήπια σωματική άσκηση για τη μείωση της κορτιζόλης (ορμόνη του άγχους) αποτελούν τις πιο απλές, εύκολες αλλά σημαντικές Τεχνικές χαλάρωσης (Διαβάστε το σχετικό άρθρο μου «Διακοπές! Αξιοποιήστε τα μυστικά δώρα της Φύσης και γυρίστε Αναγεννημένοι») Περιορίστε την  καταστροφολογία: Αντικαταστήστε τις σκέψεις τύπου «δεν θα ξαναβρώ ποτέ δουλειά» με πιο ρεαλιστικές, όπως «η κατάσταση είναι δύσκολη, αλλά ψάχνω ενεργά για λύσεις». Διατηρείστε ένα καθημερινό σταθερό πρόγραμμα: Ξυπνάτε την ίδια ώρα, ντυθείτε κανονικά και χωρίστε την ημέρα σας σε ώρες αναζήτησης εργασίας, ξεκούρασης και προσωπικού χρόνου. Μην απομονώνεστε: Μείνετε κοινωνικοί, ειδικά με ανθρώπους που μπορούν πραγματικά να σας στηρίξουν.  Μιλήστε ανοιχτά σε φίλους και συγγενείς για αυτό που βιώνετε. Η ντροπή μειώνεται όταν μοιράζεται. Αποκτήστε ενδιαφέροντα. Φροντίστε  το σώμα σας για να νοιώθει όμορφα και η ψυχή σας, όπως και το αντίθετο: Φροντίστε την ψυχή σας για να νοιώθει καλά και το σώμα σας. Ο ποιοτικός ύπνος και η σωστή διατροφή επηρεάζουν άμεσα τη χημεία του εγκεφάλου και την αντοχή μας στο στρες. Δικτυωθείτε (Networking): Ενημερώστε τον βασικό σας κύκλο,  ότι είστε διαθέσιμοι για εργασία. Πολλές ευκαιρίες σε αυτές τις ηλικίες προκύπτουν από συστάσεις.

Οι συζητήσεις με την οικογένεια Η διαχείριση των συζητήσεων με την οικογένεια είναι ένα από τα πιο ευαίσθητα κομμάτια της ανεργίας, καθώς το άτομο συχνά νιώθει ότι «απογοητεύει» τους δικούς του ανθρώπους ή δέχεται πιεστικές (αν και καλοπροαίρετες) ερωτήσεις. Η σωστή προσέγγιση βασίζεται στην ειλικρίνεια, τη θέσπιση ορίων και τη μετατροπή της οικογένειας σε ομάδα υποστήριξης αντί για πηγή πίεσης. Μιλήστε πρώτοι εσείς: Μην περιμένετε να ανοίξουν οι άλλοι τη συζήτηση. Μοιραστείτε τα γεγονότα αντικειμενικά, χωρίς να κρύβετε την πραγματικότητα, αλλά και χωρίς δραματοποίηση. Εκφράστε τα συναισθήματά σας: Πείτε ξεκάθαρα: «Αυτή τη στιγμή νιώθω πίεση και άγχος, και χρειάζομαι τη στήριξή σας, όχι την κριτική σας». Αποδεχτείτε τη δική τους ανησυχία: Κατανοήστε ότι η οικογένεια μπορεί να δείχνει εκνευρισμό ή άγχος, όχι επειδή σας κατηγορεί, αλλά επειδή φοβάται για το κοινό σας μέλλον. Θεσπίστε  υγιή  όρια.  Προστατέψτε  τον  προσωπικό σας  χώρο: Συμφωνήστε για παράδειγμα  ότι το θέμα της ανεργίας,  δεν θα κυριαρχεί σε κάθε γεύμα ή οικογενειακή στιγμή ή δεν θα αποτελεί συζήτηση με κάθε έναν που συναντάτε ή που σας επισκέπτεται. Αντιμετωπίστε τις άκαιρες ή χωρίς βάση και ουσιαστική εμπειρία  συμβουλές: Αν οι δικοί σας άνθρωποι γίνονται πιεστικοί προτείνοντας λύσεις που δεν λειτουργούν, απαντήστε ευγενικά αλλά σταθερά: «Εκτιμώ ότι θέλετε να βοηθήσετε, αλλά έχω ένα πλάνο και αυτή η πίεση με αγχώνει περισσότερο».

****

Αναγνωρίστε τα σημάδια: Πότε πρέπει να ζητηθεί βοήθεια από ειδικό; Αν το άγχος μετατραπεί σε διαρκή αϋπνία, κρίσεις πανικού, πλήρη απόσυρση ή ανυπέρβλητη θλίψη που διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες, η υποστήριξη από έναν ψυχολόγο είναι απαραίτητη.  Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους θα χρειαστούν ψυχολογική υποστήριξη. Στην πραγματικότητα, η έρευνα δείχνει ότι μια προσέγγιση που βασίζεται στην ψυχική υγεία δεν είναι απλώς χρήσιμη, αλλά και απαραίτητη: Τα προγράμματα αναζήτησης εργασίας που δεν περιλαμβάνουν την καλλιέργεια των κινήτρων και των γνωστικών πόρων των ανθρώπων απλώς δεν είναι τόσο αποτελεσματικά όσο εκείνα που το κάνουν. Οι ψυχολόγοι μπορούν επίσης να ενημερώσουν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής σχετικά με τις συνέπειες της ανεργίας στη σωματική και ψυχική υγεία. «Η απώλεια μιας εργασίας και η μακροχρόνια ανεργία αποτελούν ψυχολογικό και οικονομικό τραύμα, και τα δύο είναι άρρηκτα συνδεδεμένα», λέει ο Carl Van Horn, PhD, καθηγητής δημόσιας πολιτικής και ειδικός σε θέματα εργατικού δυναμικού και πολιτικής ανεργίας στο Πανεπιστήμιο Rutgers. Η υποστήριξη ψυχικής υγείας μπορεί να είναι σωτήρια, λέει. Ενώ οι ψυχολόγοι δεν μπορούν να λύσουν το οικονομικό πρόβλημα, «σίγουρα μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να το αντιμετωπίσουν και να το διαχειριστούν». ....Μερικές ακόμα σκέψεις, ίσως πιο εξειδικευμένες … για μια πιο… ολιστική προσέγγιση

Διαβάζοντας αυτό το άρθρο, μπορούμε να κάνουμε πολλές σκέψεις, ο κάθε ένας από την δική του οπτική. Μπορούμε όμως και να δούμε ΠΩΣ  αναφερόμενες  μελέτες  μπορούν ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΟΥΝ  ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ, ΤΗΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗ  Ή  ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ.

Παρόλο που η αιτιότητα γι `αυτό το τόσο ιδιαίτερο και δύσκολο θέμα της ανεργίας στην ηλικία των 50+  (μια ηλικία που αποτελεί έναν «ειδικό πλυθυσμό» όπως λέμε στην ψυχολογία, με ιδιαίτερες ανάγκες), παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα, τα ευρήματα αυτά ( των προαναφερόμενων ερευνών) υπογραμμίζουν τη σημασία των πολιτικών που υποστηρίζουν τη διατήρηση της εργασίας και διευκολύνουν την επαναπασχόληση με στόχο όμως, την ψυχική υγεία, καθώς λειτουργούν ως στρατηγικές για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας.

Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να αντιμετωπίσει τα τρέχοντα κενά χρησιμοποιώντας μελέτες με επαναλαμβανόμενες παρακολουθήσεις/μετρήσεις, λεπτομερές ιστορικό απασχόλησης και αξιόπιστα μέτρα ψυχικής υγείας.

Θα πρέπει επίσης να διερευνήσει πώς ευρύτεροι κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες - όπως τα συστήματα πρόνοιας, οι πολιτικές για την αγορά εργασίας, η ποιότητα της εργασίας,  και τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά  επηρεάζουν αυτές τις σχέσεις.

Η ανεργία είναι από τα πιο επαχθή προβλήματα, ίσως  είναι το πιο επαχθές πρόβλημα για άτομα ηλικίας περίπου 50 ετών. Σε κάθε περίπτωση όμως, είναι παγκοσμίως επιβλαβής για τα περισσότερα άτομα, ανεξάρτητα από την ηλικία ή την περίστασή τους.

Πέρα από την αυτονομία και την οικονομική κατάσταση, αυτό που πραγματικά έχει σημασία είναι η εργασία. «Η εργασία ικανοποιεί μια ψυχολογική ανάγκη, μια ανάγκη που πρέπει να καλυφθεί για τη διατήρηση της καλής ψυχικής υγείας», δήλωσε η Jennifer R. Pharr στο περιοδικό International Scholarly Research Notices . 

Σαμόλη Ειρήνη Ψυχολόγος (Grow your Soul - Healing Psychology – «Toll of Job Loss» ή αλλιώς «Το τίμημα της απώλειας εργασίας», Σαμόλη Ει., 2026)

ΠΗΓΕΣ

• https://www.hellenicparliament.gr/vouli-ton-ellinon/to-politevma/syntagma/article-22/

• Mental health effects of unemployment and reemployment: a systematic review and meta-analysis of longitudinal studies, Tom Sterud , Lars-Kristian Lunde , Rigmor Berg , Karin I Proper , Fiona Aanesen 

https://oem.bmj.com/content/oemed/early

• National library of Medicine

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/

• https://wellbeing.hmc.ox.ac.uk/news
• https://www.forbes.com/sites/traversmark/2020/03/25/
• https://www.apa.org/monitor/2020/10/ toll-job-loss

• Google. (2026). Gemini  (Έκδοση της 18^ης Αυγούστου ) [Μεγάλο γλωσσικό μοντέλο]. https://gemini.google.com
• Google. (2026). Gemini  (Έκδοση της 28^ης Αυγούστου ) [Μεγάλο γλωσσικό μοντέλο]. https://gemini.google.com
• https://www.forbes.com
• Https://www.theladders.com