6988697560 Νέα Σμύρνη, Αττική mentalhealth.esamoli@gmail.com

Shopping addiction

Shopping addiction

 

Shopping addiction: Όταν οι αγορές κρύβουν εθισμό.

«Πολλές φορές νοιώθω την ανάγκη να αγοράσω κάτι. Έστω κάτι. Μετά συνειδητοποιώ ότι δεν το χρειάζομαι… Συνήθως δεν μου αρέσει κιόλας…. Έχω γεμίσει πράγματα…»
«Συνειδητοποιώ πως όταν βγαίνω, ψωνίζω , ψωνίζω διάφορα όχι προγραμματισμένα, ούτε τα απαραίτητα. Ψωνίζω και μετά νοιώθω ενοχές….»
«Νοιώθω συχνά την ανάγκη να ψωνίζω και μετά το μετανιώνω….» 
«Δεν μπορώ να σταματήσω να ψωνίζω συνήθως πράγματα που δεν τα χρειάζομαι πραγματικά…»
«Έχω θέμα με τις αγορές,  και αυτό μου δημιουργεί οικονομικό πρόβλημα….»
«Όταν είμαι  άσχημα, αρχίζω τις αγορές και τότε νοιώθω πως δύσκολα σταματάω. Ό,τι δω, το παίρνω… Σταματάω όταν έχει σχεδόν αδειάσει το πορτοφόλι…..»

Μήπως αυτές οι φράσεις σας είναι γνωστές; Μήπως σε αυτές βρίσκετε κάπου τον εαυτό σας ή κάποιον γνωστό σας, φίλο ή συγγενή;

Βέβαια οι αγορές μπορεί να καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα λόγων για τους οποίους γίνονται, όπως οι αγορές που είναι αναγκαίες για την διαβίωση, αυτές που καλύπτουν κοινωνικές υποχρεώσεις (δώρα), αυτές που αποτελούν την  «ανταμοιβή» μιας προσπάθειας, κάποιες φορές είναι αναγκαστικές λόγω συνθηκών, κάποιες φορές συμπληρώνουν μια ευχάριστη έξοδο ή αποτελούν «ενθύμιο» κάποιας κατάστασης (π.χ. ταξίδι)…..
Όταν όμως οι αγορές ξεφεύγουν από την απλή κάλυψη αναγκών και γίνονται μια συμπεριφορά ανεξέλεγκτη και εθιστική, τότε πρόκειται για μια άλλη πλευρά των αγορών και  αυτό θέλει διερεύνηση.
Μιλάμε λοιπόν για Εθισμό. Και τι είναι Εθισμός; Πρόκειται για μια συμπεριφορά που σχετίζεται με συγκεκριμένες συνήθειες του ατόμου (στην προκειμένη περίπτωση αγορών) που στοχεύουν στην ευχαρίστηση, στην ανακούφιση αλλά και την εκτόνωση  και αποφυγή μιας εσωτερική δυσφορίας που βιώνει το άτομο.
Η «καταναγκαστική εμπλοκή με τις αγορές προϊόντων» έχει πια προστεθεί στις εθιστικές συμπεριφορές και το μεγαλύτερο ποσοστό πλήττει συνήθως γυναίκες.
Ο εθισμός στις αγορές (shoppingaddiction), έννοια παρόμοια με την «ωνειομανία» ή την «καταναγκαστική διαταραχή αγοράς», ορίζεται και χαρακτηρίζεται με την ανεπάρκεια ελέγχου των παρορμήσεων, ενώ φαίνεται να έχει και μια ψυχαναγκαστική χροιά,  καθώς και συσχέτιση με προβλήματα κατάθλιψης.
Οι περιγραφές των ατόμων που έχουν το συγκεκριμένο πρόβλημα εθισμού, μιλούν για αγορές περιττές και μη ικανοποιητικές.

 

Ο ψυχοκοινωνικός χαρακτήρας του εθισμού στις αγορές
Σημαντική είναι η κοινωνική επίπτωση του εθισμού, καθώς ο εθισμός στις αγορές έχει χαρακτήρα ψυχοκοινωνικό.
Σε αυτό το σημείο, να πούμε πως οι αγορές συνήθως δημιουργούν στους ανθρώπους, μια χαρά, μια ικανοποίηση. Εδώ, δεν υπάρχουν συναισθήματα χαράς και ικανοποίησης. Μάλιστα, όπως τα ίδια τα άτομα περιγράφουν, ενώ αρχικά νοιώθουν μια ανακούφιση, κάποιας μορφής ευχαρίστηση, στην συνέχεια οι αγορές, τους δημιουργούν τύψεις και ενοχές. Κάτι που τους οδηγεί σε έντονη δυσφορία.
Επιπλέον το άτομο νοιώθει πως αυτή η έλλειψη του οικονομικού αυτοελέγχου αποτελεί μια αδυναμία του. Και πράγματι πρόκειται για σοβαρή αδυναμία, που μπορεί να δημιουργήσει ένα υπέρογκο χρέος στο οποίο δεν μπορεί να ανταπεξέλθει, με σοβαρές συνέπειες στο προσωπικό και οικογενειακό εισόδημα, καθώς και στις διαπροσωπικές του σχέσεις, οι οποίες συνήθως είναι ήδη προβληματικές,  καθώς στις περισσότερες των περιπτώσεων,  είναι αυτές που «τροφοδοτούν»  την συγκεκριμένη συμπεριφορά.
Κάτι το οποίο καθιστά δύσκολη πολλές φορές την συνειδητοποίηση από το ίδιο το άτομο ή το περιβάλλον του,  της ύπαρξης του προβλήματος, είναι η αδυναμία να γίνει διακριτή ηδιαχωριστική γραμμή μεταξύ της παθολογικής συμπεριφοράς και της υπερβολικής στα ψώνια συμπεριφοράς.
 Αυτή η «υπερβολική συμπεριφορά στα ψώνια» συνήθως είναι κοινωνικά αποδεκτή, καθώς συνάδει με το πρότυπο αγορών, όπως αυτό προβάλλεται  από διαφημίσεις, ταινίες κ.λ.π., ως lifestyle τις περισσότερες φορές.

Υ.Γ.: Ο εθισμός είναι μια ψυχοπαθολογική έννοια, που αφορά κυρίως τον τρόπο που το άτομο σχετίζεται με τον εξωτερικό κόσμο. Αυτό,  καθιστά αναγκαία την παροχή βοήθειας από ειδικό. Η πορεία και η έκβαση της θεραπείας, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον ανθρώπινο παράγοντα, καθώς έχει ιδιαίτερη σημασία η αντίληψη του ίδιου του ατόμου για την κατάστασή του, για το πώς δηλαδή βλέπει και βιώνει την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, το πώς βλέπει το μέλλον του, ποιό προσδιορίζει ως νόημα στην ζωή του. 

«….Ο εθισμός, ανεξάρτητα από την μορφή του, ήταν πάντα μια απελπισμένη αναζήτηση σε μια ψευδή και απελπιστική πορεία, για την εκπλήρωση της ανθρώπινης ελευθερίας…» (Du Plessis, 2019)


 

 

Σαμόλη Ειρήνη
Ψυχολόγος

(Grow your Soul - Healing Psychology - ΕΘΙΣΜΟΙ - Shopping addiction: Όταν ο ιαγορές κρύβουν εθισμό, Σαμόλη Ει., 2026)

 

*Το περιεχόμενο της παρούσας σελίδας αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας. Ν. 2121/1993 

Πίσω