Διαζύγιο – Μια νέα πραγματικότητα

Ένα σύστημα σε μετάλλαξη

Το διαζύγιο αποτελεί μια δύσκολη κατάσταση που επηρεάζει όλη την οικογένεια.

Η οικογενειακή δομή αλλάζει.Πρόκειται για μετάβαση από μια μορφή οικογενειακής οργάνωσης (πυρηνική οικογένεια) σε μια άλλη (μονογονεϊκή, συνεπιμέλεια ή ανασυντεθειμένη οικογένεια). 

Δείτε το σαν ένα σύστημα, που αν όχι καταρρέει, κλονίζεται όμως συθέμελα.

Είναι ένας ιδιότυπος  μετασχηματισμός, όπου τα μέλη καλούνται να προσαρμοστούν σε νέους ρόλους και κανόνες, καθώς τα όρια του συστήματος αλλάζουν.

Σπάνιες δε, είναι οι περιπτώσεις που η όλη διαδικασία προχωράει μέσα σε κλίμα συμφωνίας, κατανόησης, διατήρησης σεβασμού εκατέρωθεν, και μιας κατά κάποιο τρόπο φιλικότητας στην νέα διαμορφούμενη σχέση του ζευγαριού…

Σε κάθε περίπτωση όμως, ακόμα και στις πιο ευνοϊκές, το διαζύγιο δημιουργεί ανάμικτα συναισθήματα. Κάτι σαν αποτυχία μιας προσπάθειας, σαν ματαίωση σε όνειρα, αποφάσεις και σχέδια. Σαν μια ανώφελη επένδυση, χρόνου και συναισθημάτων. Σαν μια διαδικασία αποσύνθεσης αυτού που προσπάθησε το ζευγάρι να συνθέσει, να κτίσει.

Πρόκειται για ένα είδος απώλειας, και όπως συχνά λέω, όλες οι απώλειες για τον άνθρωπο, όποια μορφή και να έχουν, δημιουργούν συνθήκες πένθους για την ψυχή. Μια ψυχή που άλλοτε κλαίει και άλλοτε κραυγάζει. Μια κατάσταση που έχει όλα τα στάδια του πένθους, όπως αυτό της δυσκολίας αποδοχής της κατάστασης, ειδικά γι αυτόν που μένει πίσω, τον πιο αδύναμο της σχέσης.

Εδώ βέβαια, ίσως προστεθεί και το τραύμα, ειδικά στην περίπτωση που υπάρχει ένα «δύσκολο διαζύγιο» με καυγάδες ίσως και ξυλοδαρμούς, συμπεριφορές εχθρότητας,εκδηλώσεις  ζήλειας, μίσους, με έντονες καταστάσεις που βιώνονται τόσο από το ζευγάρι όσα και από τα  παιδιά , αν υπάρχουν, που εκτυλίσσονται σε ιδιωτικούς ή δημόσιους χώρους ή και σε αίθουσες δικαστηρίων.

Σε αυτή την συνθήκη πένθους, όπως βιώνεται σε ένα διαζύγιο, προστίθενται το άγχος και η κατάθλιψη (άλλοτε εμφανής και άλλοτε καλυμμένη) όπως και βασικά αρνητικά συναισθήματα όπως αυτά του θυμού και της ενοχής.

Θυμός για αυτά που έκανε ή που δεν έκανε κανείς, γι αυτά που ανέχτηκε ή που δεν ανέχτηκε.

Ενοχή γι αυτά που έκανε ή που αναρωτιέται αν έκανε ή και γι αυτά που δεν έκανε. Για τους ρόλους που δεν μπόρεσε να υποστηρίξει με συνέπεια.

Η δυσκολία στην επικοινωνία του ζευγαριού, εντείνει τα παραπάνω ενισχύοντας το αίσθημα της αδικίας, αλλά και αυτό του αβοήθητου, της αναξιότητας και της έλλειψης ασφάλειας για όλους,  πολύ περισσότερο για τον «αδύναμο κρίκο». Πρόκειται για το πιο αδύναμο μέλος της σχέσης, είτε αυτό είναι ο ένας από το ζευγάρι, είτε τα παιδιά.

Η προσαρμογή στην νέα πραγματικότητα είναι δύσκολη, ειδικά για τον πιο αδύναμο, που νοιώθει όλο το οικογενειακό σύστημα να έχει καταρρεύσει, ενώ η σκέψη για ανοικοδόμηση της ζωής, φαντάζει αδύνατη και χωρίς ελπίδα, σχέδια , προσδοκίες, κατάσταση που χαρακτηρίζει το άτομο που βιώνει κατάθλιψη.

Και τώρα ποιος είμαι;

Ένα επίσης σημαντικό σημείο σε ένα διαζύγιο,  αφορά τον διαχωρισμό της ταυτότητας από τον πρώην σύντροφο και την σταδιακή αυτονόμηση.

Τα μέλη της οικογένειας, έχουν δικαίωμα και ανάγκη να πενθήσουν τον «απολεσθέν εαυτό».

Η συμβουλευτική ψυχολογία προσφέρει σημαντική βοήθεια, παρέχοντας υποστήριξη στα άτομα που ζουν ένα διαζύγιο, με το να διαχειριστούν την συνθήκη  πένθους,την αποδοχή της απώλειας, την διαχείριση του άγχους που βιώνουν, της αντιμετώπισης της κατάθλιψης, των ενοχών, της έλλειψης στοχοθεσίας, βοηθώντας άτομα να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα, να αποκτήσουν δεξιότητες για την ανοικοδόμηση της ζωής τους, και κυρίως, καθοδηγώντας τους γονείς να προστατεύσουν τα παιδιά τους, διατηρώντας την επικοινωνία και την τόσο σημαντική ασφάλεια που διασαλεύτηκε, ακόμη και τώρα που  η οικογενειακή δομή αλλάζει. Βοηθάει τα μέλη της οικογένειας ή το ζευγάρι στην περίπτωση που δε υπάρχουν παιδιά, να  εστιάσουν στην αποδοχή της κατάστασης, τη μείωση των συγκρούσεων και τη δημιουργία μιας νέας, λειτουργικής σχέσης (γονέων-παιδιών). 

Τα παιδιά – Ο πιο αδύναμος κρίκος Τα παιδιά γίνονται αποδέκτες της αδυναμίας επικοινωνίας των γονιών τους, ενώ δε είναι λίγες οι φορές που «χρησιμοποιούνται» για να πονέσει ή να εκδικηθεί ο ένας τον άλλον γονέα, με κατηγορίες και χαρακτηρισμούς, κάτι που τραυματίζει τα παιδιά, φορτώνοντάς τα με αισθήματα ανασφάλειας, φόβου, θυμού, αλλά και ενοχών καθώς πιστεύουν συνήθως, πως αυτά είναι «οι φταίχτες» του χωρισμού των γονιών τους. Πρέπει να γίνει κατανοητό, πως τα παιδιά, δεν αποτελούν ένα «πρακτικό» ζήτημα προς επίλυση, πριν,  κατά την διάρκεια, αλλά και μετά το διαζύγιο. Η ευθύνη των γονιών απέναντι στα παιδιά είναι τεράστια. Δεν τίθεται απλά θέμα «να βρούμε λύση για την γονική μέριμνα». Πρέπει να αντιμετωπιστεί το ψυχολογικό τραύμα που δημιουργείται στα παιδιά. Και εδώ η συμβολή ειδικού είναι σημαντική, αν όχι απαραίτητη. Υ.Γ. Το διαζύγιο, πέραν των διαδικασιών που δημιουργούν την δική τους «ταλαιπωρία», αναμφισβήτητα αποτελεί μια δύσκολη ψυχική κατάσταση για το άτομο. Ζητήσετε Βοήθεια όταν υπάρχουν έντονες συγκρούσεις και καταστάσεις που σας κάνουν να δυσφορείτε, αλλά και μετά το διαζύγιο, όταν νοιώθετε ότι δεν μπορείτε να διαχειριστείτε μόνοι σας τα συναισθήματα, τις σκέψεις σας ή και γενικότερα  τις συνέπειες του διαζυγίου. Η ψυχοθεραπεία στις διαφορετικές φάσεις του θέματος ενός διαζυγίου, μέσα απότηθεραπεία ζεύγους, αλλά και τηνατομική ψυχοθεραπεία,  θεωρείται απαραίτητη για την ενίσχυση  της  ψυχικής ανθεκτικότητας αλλά και για την ομαλή μετάβαση στη νέα πραγματικότητα, με όσο το δυνατόν λιγότερες ψυχολογικές επιπτώσεις, ενώ επίσης βοηθά τα μέλη να πενθήσουν τον «απολεσθέν εαυτό» και τη δομή της οικογένειας, μειώνοντας τη συναισθηματική φόρτιση. Ο ψυχολόγος, βοηθά την «αθεράπευτη κρίση»,  να μετατραπεί  σε μια νέα ισορροπία.

Σαμόλη Ειρήνη Ψυχολόγος (Grow your Soul - Healing Psychology - Διαζύγιο - Μια νέα πραγματικότητα, Σαμόλη Ει., 2026)

*Το περιεχόμενο της παρούσας σελίδας αποτελεί αντικείμενο πνευματικής ιδιοκτησίας. Ν. 2121/1993